Depresja – objawy. Diagnoza objawów depresyjnych.

Depresja jest zaburzeniem psychicznym o złożonej etiologii charakteryzującym się obniżeniem nastroju, obniżeniem napędu psychoruchowego, zaburzeniem rytmów okołodobowych i lękiem.

Kluczowe objawy depresji

  1. Obniżenie nastroju, przeżywane przez pacjenta jako stale odczuwany smutek, przygnębienie, zobojętnienie, pustkę ale czasami też jako uczucie rozdrażnienia, wybuchowości i zrzędliwości (dysforii) . Towarzyszyć temu mogą myśli rezygnacyjne, poczucie braku sensu czegokolwiek, chwiejność emocjonalna, nadmierna płaczliwość.
  1. Anhedonia czyli brak zdolności do odczuwania przyjemności z towarzyszącym jej spadkiem zainteresowań, wycofywaniem się z aktywności, które do tej pory sprawiały radość pacjentowi czy były dla niego interesujące, niezdolnością do odczuwania jakichkolwiek pozytywnych emocji, poczuciem zszarzenia życia, zobojętnienia
  1. Stale odczuwane przez pacjenta uczucie zmęczenia, znużenia, osłabienia, trudność w mobilizacji do jakiekolwiek działania. Odczucie mniejszej energii życiowej, mniejszej wytrzymałości i zdolności do wykonywania wysiłku czy wypełniania swoich zadań życiowych.
  1. Stale odczuwany lęk, zazwyczaj o umiarkowanym lub znacznym nasileniu, czasami doświadczany przez pacjenta jako uczucie ciągłego napięcia emocjonalnego, rzadziej inne objawy lękowe (np. agorafobia, lęk napadowy). Czasami objawy fobijne, szczególnie fobia społeczna (wraz z unikaniem kontaktów interpersonalnych, wycofywaniem się z relacji społecznych).
  1. Spowolnienie lub podniecenie ruchowe (obniżony lub podwyższony napęd psychomotoryczny). Czasami poczucie ociężałości, nieporadności ruchowej. Rzadziej odczucie niepokoju ruchowego (zwłaszcza kończyn dolnych – tzw. zespół niespokojnych nóg).
  1. Utrzymująca się bezsenność, czasami też wczesnoranne budzenie się, spłycenie snu, uczucie bycia niewyspanym lub nadmierna senność, podsypianie w ciągu dnia. Czasami wyraźna zmiana rytmów dobowych, z zdecydowanym pogorszeniem samopoczucia i poziomu aktywności rano, stopniową poprawę w ciągu dnia i najlepszym funkcjonowaniem w godzinach wieczornych.
  1. Spadek lub wzrost masy ciała o minimum 5% w ciągu miesiąca lub codzienny wzrost lub spadek apetytu. Brak przyjemności jedzenia, osłabienie smaku, poczucie braku zróżnicowania różnych pokarmów (wszystko smakuje jednakowo, nie ma smaku)
  1. Trudności w koncentracji uwagi, obniżenie sprawności myślenia, subiektywnie odczuwane obniżenie sprawności pamięci i zdolności do uczenia się. Trudność w podejmowaniu decyzji, planowaniu, decydowaniu. Subiektywne obniżenie sprawności intelektualnej, pogorszenie sprawności zawodowej lub szkolnej.
  1. Poczucie nieuzasadnionej winy, obniżenie własnej wartości, obniżenie samooceny lub wręcz samoocena skrajnie negatywna. Negatywistyczne myśli na swój temat lub swoich bliskich (tzw. „czarne myśli”). Brak zdolności do planowania nawet w bliskiej perspektywie czasowej. Myślenie katastroficzne, w sytuacjach skrajnych urojenia nihilistyczne.
  1. Myśli samobójcze lub nawracające myśli o śmierci, pragnienie śmierci, podejmowanie prób samobójczych lub ich planowanie, zachowania autoagresywne (w tym prowokowanie sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia np. wypadków komunikacyjnych). Samouszkodzenia.
  1. Zaniedbywanie ważnych funkcji życiowych – niedbanie o prawidłowe odżywanie się, higienę osobistą, finanse osobiste, porządek w domu. Zaniedbywanie zdrowia: odmowa lub zaprzestanie leczenia chorób somatycznych, niezgłaszanie się na wizyty lekarskie, nieprzyjmowanie leków pomimo wyraźnych wskazań lekarskich.

W diagnozie depresji pomagają tak zwane skale kliniczne objawów depresyjnych. Należą do nich – skala depresji Becka i skala depresji Hamiltona.

Skala Depresji Becka – to skala samooceny służąca do przesiewowego rozpoznawania u siebie objawów depresji. Jednakże jest to tylko narzędzie pomocnicze, to znaczny, że nie w stanie zastąpić badania lekarskiego (psychiatrycznego). Wykonanie tej autodiagnozy pozwala na bardziej prawdopodobne ocenienie czy objawy z jakimi się borykamy mogą mieć charakter depresyjny – wobec pozytywnej odpowiedzi niezbędna jest konsultacja u lekarza psychiatry.

Skala Depresji Becka dostępna jest tutaj.

Skala Depresji Hamiltona – to test obserwacyjny, przeznaczony do wykonania nie przez pacjenta, ale przez lekarza prowadzącego (może to być prowadzący pacjenta psychiatra czy lekarz rodzinny). Błędem jest wykonywanie tego testu depresji samodzielnie i w oparciu o autodiagnozę postawienie sobie rozpoznania depresji. Skala depresji Hamiltona musi być bowiem zawsze wykonywana przez doświadczonego diagnostę.