Zaburzenia afektywne jednobiegunowe. Depresja endogenna. Dystymia.

ZABURZENIA AFEKTYWNE JEDNOBIEGUNOWE

DEPRESJA ENODOGENNA NAWRACAJĄCA

DEPRESJA SEZONOWA

DYSTYMIA

 

Zespoły depresyjne uwarunkowane czynnikami endogennymi tworzą grupę zaburzeń, których etiologia związana jest głównie z czynnikami konstytucjonalnymi. Mówimy tu o uwarunkowaniach biologicznych – predyspozycji genetycznej do zachorowania na depresję mającej wpływ na dysfunkcje w układzie neuroprzekaźników w mózgu chorującego. Nie bez znaczenia są tu jednak również czynniki środowiskowe, głównie związane z poważnymi wczesnodziecięcymi urazami psychicznymi mogącymi w sposób trwały wpływać na późniejszą aktywność mózgową (np. potwierdzone zostały obserwacje Freuda mówiące o znaczeniu utraty jednego z rodziców w wczesnym dzieciństwie jako znaczącego predykatora depresji w wieku dorosłym). Wśród innych czynników mogących wpływać na zwiększenie prawdopodobieństwa zachorowania na depresję endogenną wymienia się infekcje wirusowe (o poronnym przebiegu) w okresie płodowym i wczesnodziecięcym, czynniki

Więcej o etiologii depresji tutaj.

autoimmunologiczne czy też niektóre zaburzenia endokrynologiczne.

Do najczęściej diagnozowanych postaci depresji endogennej należy zaburzenie depresyjne nawracające (zwane też chorobą afektywną jednobiegunową ). Cechuje się ono powtarzającymi się okresami obniżonego nastroju, zazwyczaj o nasileniu umiarkowanym lub ciężkim, ujawniających się bez istotnego czynnika reaktywnego.

Opis objawów depresji tutaj.

Nasilenie objawów depresyjnych może być związane z wystąpieniem dodatkowych czynnikami ryzyka – chorobą somatyczną (zwłaszcza na tle wirusowym), przewlekłym przeciążeniem stresem, nagłymi niekorzystnymi wydarzeniami życiowymi (duże utraty). Nie jest to jednak reguła – często pacjenci nie są w stanie określić żadnego czynnika wyzwalającego epizod depresji, w ich ocenie nie dzieje się też nic co mogłoby dodatkowo ich deprymować i pogarszać samopoczucie. Dynamika choroby wydaje się być albo całkowicie niezależna od wydarzeń życiowych – epizody depresji pojawiają się bez jakiegokolwiek związku z tym co się dzieje w życiu pacjenta. Lub jest zależna w sposób negatywny – to oznacza, że każde nawet mało znaczące wydarzenie negatywne może wyzwolić depresję.

Odmianą zaburzeń afektywnych jednobiegunowych jest tzw. depresja sezonowa, w której obniżenie nastroju jest wyraźnie skorelowane z porą roku, zazwyczaj okresem jesienno-zimowym, nieco rzadziej z okresem wczesnowiosennym. W tej postaci epizody depresyjne przebiegają często z wyraźnym spowolnieniem psychoruchowym, nadmierną sennością (hipersomnią) i wzrostem łaknienia. Depresję sezonową często wiążemy z konstytucjonalnie uwarunkowanymi predyspozycjami pacjenta do reagowania obniżeniem nastroju i napędu na mniejszą podaż światła – stąd też i nasilenie objawów depresyjnych w okresach kojarzonych z złą pogodą i małą ekspozycją na światło słoneczne.

Status dystymii (często określanej też jako depresja nerwicowa, przewlekła depresja z lękiem czy depresyjne zaburzenie osobowości) długo nie był jednoznaczny. Obecnie uważa się jednak, że jest to schorzenie uwarunkowane głównie konstytucjonalnie (zaburzenia w układzie neuroprzekaźników) charakteryzujące się jednak nieco innymi cechami niż depresja jednobiegunowa. Charakterystyczne dla niej jest zdecydowanie mniejsze nasilenie objawów, czasami przewaga lęku nad obniżonym nastrojem, słabo wyrażona nawrotowość (przebieg ciągły lub nieznaczne zmiany w samopoczuciu). Wszystko to sprawia, że jest ona szczególnie trudna do zdiagnozowania, często latami pozostaje nie leczona, jednocześnie będąc źródłem znacznego dyskomfortu dla chorującego.

W leczeniu zaburzeń depresyjnych nawracających kluczowa jest dobrze dobrana farmakoterapia – stosowane są leki przeciwdepresyjne (kilku typów) oraz leki normotymiczne. Należy pamiętać o tym, iż leczenie musi być prowadzone w sposób systematyczny – w sytuacji powtarzającej się nawrotowości objawów czasami lekarz podejmuje decyzję o stałym przyjmowaniu leków przeciwdepresyjnych i normotymicznych.

W leczeniu wspierającym depresji sezonowej stosuje się leczenie światłem – fototerapię.

Bardzo ważnym elementem leczenia jest psychoterapia – zaleca się zarówno krótkoterminowe oddziaływania poznawczo-behawioralne jako i długoterminową psychoterapię psychodynamiczną.

Oddziaływania poznawczo-behawioralne mają na celu modyfikację nieadekwatnych przekonań, wzorców myślenia i schemtów przeżywania – tak aby pacjent był w stanie realniej, mniej depresyjnie doświadczać samego siebie i oraz otaczającą go rzeczywistość.

Psychoterapia psychodynamiczna, wglądowa koncentruje się na głębszej modyfikacji struktur osobowościowych. Uwzględniając niepodważalny fakt biologicznego uwarunkowania depresji endogennej uznajemy możliwość takowej modyfikacji struktury osobowości aby dominujące mechanizmy obronne pacjenta były bardziej konstruktywne. Można bowiem mając konstytucjonalnie uwarunkowane predyspozycje do bycia depresyjnych funkcjonować na różnych poziomach sprawności życiowej – od bardzo złego do bliskiego pełnej równowagi psychicznej.

Więcej o tych założeniach w artykule o psychoterapii psychodynamicznej w zaburzeniach afektywnych.