Psychiatria & psychiatra & leczenie psychiatryczne

Start /  Boczne / 

PSYCHIATRIA & PSYCHIATRA & LECZENIE PSYCHIATRYCZNE

Postanowiliśmy przybliżyć naszym pacjentom pewne aspekty dotyczące leczenia psychiatrycznego. Decyzję o tym podjęliśmy, gdyż często spotykamy się z całym szeregiem niejasności czy wręcz przekłamań dotyczących leczenia psychiatrycznego, będących powodem unikania wizyty u lekarza psychiatry. Również sama osoba psychiatry jest często nieprawidłowo opisywana i mylona z psychologiem, psychoterapeutą czy nawet neurologiem.

Tak więc po kolei.

Psychiatria jest dziedziną medycyny zajmującą się etiologią, diagnozą i leczeniem zaburzeń i chorób psychicznych. Psychiatria jest też specjalizacją kliniczną zaliczaną do podstawowych specjalizacji medycznych.

Psychiatria tak jak cała medycyna należy do nauk biologicznych i tym różni się od psychologii wywodzącej się z nauk społecznych. To, co zbliża obie dziedziny – psychiatrię i psychologię kliniczną to sposób diagnozy i opisu pacjenta odnoszący się do fenomenologicznych, czyli objawowych cech zaburzenia czy choroby. Psychiatria pogłębia ten opis starając się znaleźć neurobiologiczne przesłanki zaburzeń psychicznych, uwzględnia jednak też psychospołeczne źródła patologii pacjentów. Oznacza to, że psychiatria jest nauką interdyscyplinarną, ale osadzoną jednak wyraźnie w tradycji medycznej i klinicznej.

Psychiatria ma również kilka podspecjalizacji koncentrujących się na określonych grupach pacjentów lub zapotrzebowaniach praktycznych. Należą do niej:

  1. Psychiatria dzieci i młodzieży zajmująca się diagnozą i leczeniem problemów emocjonalnych, chorób i zaburzeń psychicznych dzieci i adolescentów (mniej więcej do 17-19 roku życia) oraz ich rodzin. Stanowi obecnie niezależną specjalizację.

  2. Psychogeriatria zajmująca się diagnozą i leczeniem chorób i zaburzeń psychicznych osób w podeszłym wieku, szczególnie zaburzeń otępiennych.

  3. Psychiatria sądowa zajmująca się oceną stanu psychicznego osób dla potrzeb wymiaru sprawiedliwości.

Mniej jednoznacznie wyodrębnione są: neuropsychiatria, psychiatria wojskowa, psychiatria środowiskowa oraz psychiatria międzykulturowa. Szczególnie neuropsychiatria ze względu na gwałtowny rozwój neurobiologii ma szanse na stanie się osobną podspecjalizacją psychiatrii czy też wręcz osobną specjalizacją usytuowaną pomiędzy psychiatrią a neurologią, a zajmującą się chorobami psychicznymi o wyraźnie zdefiniowanym tle biologicznym.

Należy również wspomnieć o psychiatrii psychodynamicznej – czyli takim sposobie rozumienia etiologii chorób psychicznych, który uwzględnia zarówno czynniki biologiczne (neurobiologiczne, genetyczne), jak i psychospołeczne, a w sposobie diagnozowania używa narzędzi stworzonych przez psychoterapeutów psychodynamicznych i psychoanalitycznych.

Psychiatra jest lekarzem wyspecjalizowanym w leczeniu chorób i zaburzeń psychicznych. Aby otrzymać takowy tytuł, musi on po ukończonych studiach medycznych odbyć roczny staż podyplomowy, a następnie pięcioletni okres specjalizacji, w przebiegu którego odbywa liczne staże kliniczne. Szkolenie specjalistyczne jest zakończone złożeniem pisemnej pracy specjalizacyjnej oraz trzystopniowym egzaminem specjalizacyjnym (egzamin testowy, egzamin wiedzy praktycznej oraz egzamin wiedzy teoretycznej) zdawanym przed Komisją powołaną przez Centrum Egzaminów Medycznych.

Psychiatra może być też psychoterapeutą – należy jednak pamiętać, że szkolenie psychoterapeutyczne jest całkowicie niezależne od uzyskiwania specjalizacji medycznej (w tym wypadku psychiatrycznej). Jest to de facto drugi zawód, którego zdobycie wymaga zazwyczaj 6-8-letniego intensywnego szkolenia zawodowego realizowanego w ramach któregoś z Towarzystw (Psychiatrycznego, Psychologicznego lub Psychodynamicznego).

Psychiatra dysponuje szeregiem uprawnień związanych z byciem lekarzem i tym zasadniczo różni się od psychologa (nawet posiadającego specjalizację kliniczną) i psychoterapeuty nie będącego lekarzem.

Psychiatra może:

  1. wypisywać leki recepturowe, czyli takie, które dostępne są tylko za okazaniem recepty lekarskiej, w tym leki psychotropowe,

  2. zlecać badania diagnostyczne, konsultacje medyczne,

  3. orzekać w zakresie stanu zdrowia psychicznego w tym: wypisywać opinie o stanie zdrowia psychicznego, stwierdzać czasową bądź trwałą niezdolność do pracy, stopień niepełnosprawności wynikający z dysfunkcji psychicznych, stwierdzać stopień uszczerbku na zdrowiu wynikający ze szkód psychicznych.

Każde z tych uprawnień jest integralnie związane z byciem lekarzem, specjalistą psychiatrą.

Leczenie psychiatryczne jest związane z posiadanymi przez lekarza psychiatrę uprawnieniami i kompetencjami.

Każdy lekarz psychiatra prowadzi diagnozę kliniczną zgłaszających się do niego pacjentów – podstawowym jej elementem jest wywiad kliniczny połączony z wnikliwą oceną stanu psychicznego pacjenta. Diagnoza może być pogłębiona poprzez użycie innych metod badawczych – testów psychologicznych i neuropsychologicznych, badań laboratoryjnych i obrazowych (zwłaszcza TK i rezonansu głowy), badania EEG oraz konsultacji lekarzy innych specjalności.

Prowadzone leczenie ma również złożony charakter, starając się w sposób jak najbardziej adekwatny odpowiedzieć na potrzeby kliniczne pacjenta. Specjalista psychiatra zazwyczaj koncentruje się na prowadzeniu leczenia farmakologicznego, tzn. prób modyfikacji stanu psychicznego pacjenta przy użyciu leków. Rzadziej stosowane są inne formy leczenia biologicznego – fototerapia czy terapia elektrowstrząsowa (to tylko w warunkach szpitalnych). Inną formą zalecanego leczenia jest psychoterapia – zarówno długoterminowa, wglądowa jak i krótkoterminowa, skoncentrowana na redukcji objawów. Czasami, w sytuacji, gdy psychiatra jest też czynnym psychoterapeutą podejmuje on decyzję o samodzielnym prowadzeniu psychoterapii, częściej jednak pomaga jedynie pacjentowi w wyborze adekwatnej formy terapii.

Korzystną dla pacjenta opcją terapeutyczną jest bycie leczonym w ramach całościowego zespołu psychiatrycznego składającego się ze specjalistów psychiatrów, psychologów klinicznych, psychoterapeutów oraz specjalistów innych form terapii (uzależnień, rodzinnej, małżeńskiej). Pozwala to na w pełni efektywne wykorzystanie kompetencji wszystkich członków takowego zespołu i daje największe szanse na wyleczenie zgłaszających się pacjentów.

Należy też pamiętać, że kluczowym elementem oddziaływań terapeutycznych lekarza psychiatry jest psychoedukacja, mająca na celu przekazanie pacjentowi wiedzy na temat istoty jego problemów, właściwych sposobów ich leczenia i zapobiegania im oraz adekwatnych form funkcjonowania. To sprawia, że wizyta u lekarza psychiatry zawsze będzie dłuższa niż u innych specjalistów, a obszar oddziaływań terapeutycznych będzie większy.

Resumując, psychiatria jest ważną dziedziną medycyny, a psychiatrzy odgrywają kluczową rolę w procesie leczenia chorób i zaburzeń psychicznych.