Zaburzenia osobowości

Start /  Menu Główne new /  Objawy psychogenne & Zaburzenia osobowości / 

ZABURZENIA OSOBOWOŚCI

DEFINICJA

Trwały wzorzec wewnętrznego doświadczenia i zachowania z niego wynikającego, który jest nieelastyczny i wszechobecny. Trwa od adolescencji lub wczesnej dorosłości, prowadzi do cierpienia lub ograniczeń w życiu społecznym, w pracy lub innych ważnych obszarach. (za DSM-V)

CECHY ZABURZENIA OSOBOWOŚCI

– sztywność bądź utrata elastyczności zachowania, a wraz z tym zmniejszona zdolność adaptacji w relacjach osobistych, społecznych, zawodowych;

– zahamowanie normalnych zachowań w sytuacjach osobistych, społecznych, zawodowych;

– wyolbrzymienie pewnych zachowań;

– chaotyczne zmiany pomiędzy zahamowanymi i impulsywnymi wzorcami zachowań;

– rozwój błędnego koła: nienormalne zachowania powodują nienormalne odpowiedzi na nie.

 

KONSEKWENCJE

Zmniejszona zdolność adaptacji do środowiska psychospołecznego oraz do zaspokajania wewnątrzpsychicznych potrzeb psychologicznych (m.in. zależności, seksualności, poczucia wartości).

Pacjent z zaburzeniami osobowości nieświadomie wywołuje w swoim środowisku psychospołecznym patologiczne odpowiedzi, które wtórnie wzmacniają zaburzenie.

 

FUNKCJE I STRUKTURY PSYCHICZNE UWZGLĘDNIANE PRZY DIAGNOSTYCE ZABURZEŃ OSOBOWOŚCI

Tożsamość

Kryteria diagnostyczne dla zaburzeń osobowości: rozproszenie tożsamości tj. brak lub jedynie częściowe zintegrowanie obrazu siebie i innych. Doświadczenie siebie i innych pofragmentowane, skrajne, niestabilne, z zaburzoną ciągłością, trudność w rozumieniu własnych stanów wewnętrznych i stanów innych osób.

Operacje obronne

Kryteria diagnostyczne dla zaburzeń osobowości: przewaga pierwotnych mechanizmów obronnych (rozszczepienia, idealizacji, identyfikacji projekcyjnej, omnipotentnej kontroli, zaprzeczenia). Charakterystyczne dla tych operacji obronnych jest wzajemne rozplecenie obszarów przeżywania związanych z pozytywnym afektem i obszarów związanych z negatywnym afektem oraz przynależnych im reprezentacji psychicznych siebie i innych.

Zdolność testowania rzeczywistości

Kryteria diagnostyczne dla zaburzeń osobowości: zacierające się granice między doświadczaniem rzeczywistości wewnętrznej i zewnętrznej, zmniejszona zdolność rozumienia realiów interpersonalnych i złożoności kontekstów społecznych, nieadekwatność poznawcza i afektywna względem sytuacji w środowisku psychospołecznym

Jakość relacji z obiektem

Kryteria diagnostyczne dla zaburzeń osobowości: zmniejszona zdolność lub niemożność tworzenia i podtrzymywania wzajemnej i intymnej więzi, dominujące nastawienie na spełnianie własnych potrzeb w relacjach lub znaczące zahamowanie ich ekspresji, przewaga agresji w relacjach interpersonalnych lub całkowity jej brak, trudność w połączeniu czułości, intymności i seksualności w relacjach miłosnych.

Wartości moralne

Kryteria diagnostyczne dla zaburzeń osobowości: brak zaangażowania w wartości i ideały, które są spójne, elastyczne i zintegrowane z obrazem siebie, sztywność moralna, nadmierny samokrytycyzm lub całkowity jego brak, chwiejność funkcjonowania moralnego zawarta między sztywnymi, surowymi standardami, a ich zawieszeniem, brakiem i permisywnością na zachowania sprzeczne z dominującymi normami społecznymi. Pofragmentowanie w obszarze moralności.

Typy zaburzeń osobowości wg Międzynarodowej Klasyfikacji Zaburzeń Psychicznych DSM-V :

osobowość paranoiczna, osobowość schizoidalna, osobowość schiotypowa, osobowość histrioniczna, osobowość narcystyczna, osobowość borderline, osobowość antysocjalna, osobowość unikająca, osobowość zależna, osobowość obsesyjno-kompulsywna.

Pacjent może posiadać cechy, które nie wypełniają w pełni kryteriów któregoś z typów zaburzenia bądź należą do więcej niż jednego typu.