PSYCHIATRIA PSYCHODYNAMICZNA
Psychiatria jest dziedziną medycyny zajmującą się etiologią, diagnozą i leczeniem zaburzeń i chorób psychicznych. Psychiatria jest też specjalizacją kliniczną zaliczaną do podstawowych specjalizacji medycznych.
Psychiatria, tak jak cała medycyna, należy do nauk biologicznych i tym różni się od psychologii wywodzącej się z nauk społecznych. To, co zbliża obie dziedziny – psychiatrię i psychologię kliniczną, to sposób diagnozy i opisu pacjenta odnoszący się do fenomenologicznych, czyli objawowych cech zaburzenia czy choroby. Psychiatria pogłębia ten opis, starając się znaleźć neurobiologiczne (uwarunkowane genetycznie) przesłanki zaburzeń psychicznych, uwzględnia jednak też psychospołeczne źródła patologii pacjentów. Oznacza to, że psychiatria jest nauką interdyscyplinarną, ale osadzoną jednak wyraźnie w tradycji medycznej i klinicznej.
Psychiatria psychodynamiczna daje możliwość pogłębienia narzędzi diagnostycznych i zintensyfikowania oddziaływań terapeutycznych. Uwzględnia ona bowiem nieświadome determinanty stanu psychicznego pacjenta – objawów, skarg emocjonalnych, schematów poznawczych i dominujących wzorców relacyjnych i behawioralnych.
Psychiatria psychodynamiczna bada korelacje pomiędzy prezentowanymi przez pacjenta zewnętrznymi epifenomenami stanu psychicznego tworzącymi zespoły objawowe zaburzeń psychicznych a nieświadomością pacjenta. W tym kontekście dla psychiatry psychodynamicznego ważnym jest zrozumienie nieświadomych konfliktów popędowych, trwałości struktury ego (w tym kluczowych mechanizmów obronnych ego), uwewnętrznionych, znaczących relacji obiektualnych i deficytów rozwojowych self pacjenta.
Psychiatria psychodynamiczna pozwala na bardziej adekwatne opisanie stanu psychicznego pacjenta reflektując złożone przesłanki prezentowanego przez niego dyskomfortu psychicznego czy trudności relacyjnych.
Psychiatra psychodynamiczny dostrzega, w ujawniającej się psychopatologii pacjenta, znaczenie zarówno czynników konstytucjonalnych (np. genetycznych czy neurofizjologicznych), doświadczeń wczesnodziecięcych, dziecięcych i adolescencyjnych, jak i aktualnych problemów życiowych.
Takie wielowymiarowe i złożone spojrzenie na problemy pacjenta pozwala też na wybór najbardziej adekwatnej formy leczenia i prowadzenie terapii we współpracy z kwalifikowanymi psychoterapeutami psychodynamicznymi.
Psychiatra jest lekarzem wyspecjalizowanym w leczeniu chorób i zaburzeń psychicznych. Aby otrzymać takowy tytuł, musi on po ukończonych studiach medycznych odbyć roczny staż podyplomowy, a następnie pięcioletni okres specjalizacji, w przebiegu którego odbywa liczne staże kliniczne. Szkolenie specjalistyczne jest zakończone złożeniem pisemnej pracy specjalizacyjnej oraz trzystopniowym egzaminem specjalizacyjnym zdawanym przed Komisją powołaną przez Centrum Egzaminów Medycznych.
Psychiatra może być też psychoterapeutą – należy jednak pamiętać, że szkolenie psychoterapeutyczne jest całkowicie niezależne od uzyskiwania specjalizacji medycznej – psychiatrycznej. Jest to de facto drugi zawód, którego zdobycie wymaga zazwyczaj 6-8 letniego intensywnego szkolenia zawodowego realizowanego w ramach któregoś z Towarzystw (Psychiatrycznego, Psychoanalitycznego lub Psychoterapii Psychodynamicznej).
Psychiatra dysponuje szeregiem uprawnień związanych z byciem lekarzem i tym zasadniczo różni się od psychologa (nawet posiadającego specjalizację kliniczną) i psychoterapeuty nie będącego lekarzem.
Psychiatra może:
1) wypisywać leki recepturowe, czyli takie, które dostępne są tylko za okazaniem recepty lekarskiej, w tym leki psychotropowe;
2) zlecać badania diagnostyczne oraz specjalistyczne konsultacje lekarskie;
3) orzekać w zakresie stanu zdrowia psychicznego, w tym: wypisywać opinie o stanie zdrowia psychicznego, stwierdzać czasową bądź trwałą niezdolność do pracy, stwierdzać stopień niepełnosprawności wynikający z dysfunkcji psychicznych, stwierdzać stopień uszczerbku na zdrowiu wynikających ze szkód psychicznych.
Każde z tych uprawnień jest integralnie związane z byciem lekarzem, specjalistą psychiatrą.
Leczenie psychiatryczne jest związane z posiadanymi przez lekarza psychiatrę uprawnieniami i kompetencjami.
Każdy lekarz psychiatra prowadzi diagnozę kliniczną zgłaszających się do niego pacjentów – podstawowym jej elementem jest wywiad kliniczny połączony z wnikliwą oceną stanu psychicznego pacjenta. Psychiatra psychodynamiczny skoncentruje się nie tylko na samej diagnozie objawowej, będzie starał się też zrozumieć, wewnątrzpsychiczne, nieświadome źródła skarg emocjonalnych pacjenta. Będzie też on bardziej wyczulony na ważne diagnostycznie aspekty związane z konfliktami aktualnymi, których doświadcza pacjent (np. problemami rodzinnymi, trudnościami w pracy zawodowej, napięciami w innych znaczących relacjach interpersonalnych).
Diagnoza psychiatryczna może być też oczywiście pogłębiona poprzez użycie innych metod badawczych – testów psychologicznych i neuropsychologicznych, badań laboratoryjnych i obrazowych (zwłaszcza TK i rezonansu głowy), badania EEG oraz konsultacji lekarzy innych specjalności.
Prowadzone leczenie ma złożony charakter, aby w sposób jak najbardziej adekwatny odpowiedzieć na potrzeby kliniczne pacjenta. Specjalista psychiatra zazwyczaj koncentruje się na prowadzeniu leczenia farmakologicznego, czyli prób modyfikacji stanu psychicznego pacjenta przy użyciu leków.
Inną formą zalecanego leczenia jest psychoterapia psychodynamiczna – długoterminowa, wglądowa, skoncentrowana na zrozumieniu i rozwiązywaniu nieświadomych konfliktów wewnątrzpsychicznych. Czasami, w sytuacji, gdy psychiatra jest też czynnym psychoterapeutą, podejmuje on decyzję o samodzielnym prowadzeniu psychoterapii, częściej jednak pomaga jedynie pacjentowi w wyborze adekwatnej formy terapii.
