Trudności emocjonalne młodzieży
Okres dorastania jest czasem intensywnych zmian psychicznych, relacyjnych i biologicznych. Młody człowiek stopniowo oddziela się od rodziców, buduje własną tożsamość, testuje granice, tworzy bardziej złożone relacje rówieśnicze i zaczyna coraz wyraźniej określać, kim jest i czego chce.
Z tego powodu adolescencja naturalnie wiąże się z większą zmiennością emocji, konfliktami, potrzebą autonomii, chwilowym wycofaniem czy zwiększoną wrażliwością na ocenę innych. Nie każda trudność w tym okresie oznacza zaburzenie psychiczne.
Czasem jednak napięcie staje się zbyt duże albo utrzymuje się zbyt długo. Warto rozważyć konsultację, gdy pojawiają się m.in.:
- wyraźne i utrzymujące się obniżenie nastroju, apatia lub utrata zainteresowań,
- nasilony lęk, wycofanie społeczne lub unikanie szkoły,
- powtarzające się konflikty z rodzicami lub rówieśnikami,
- duże wahania emocjonalne i trudności w regulowaniu złości,
- wyraźny spadek funkcjonowania szkolnego mimo wcześniejszych możliwości,
- silne poczucie niskiej wartości, wstydu lub odrzucenia,
- trudności w budowaniu obrazu siebie i własnej tożsamości,
- zachowania impulsywne lub ryzykowne,
- problemy w relacjach rówieśniczych i pierwszych związkach uczuciowych,
- poczucie, że młody człowiek coraz gorzej radzi sobie z wymaganiami dorastania.
Dlaczego okres dorastania bywa tak trudny?
Adolescencja wymaga pogodzenia kilku pozornie sprzecznych potrzeb. Młody człowiek chce większej niezależności, ale nadal potrzebuje oparcia. Chce należeć do grupy, a jednocześnie budować własną odrębność. Zaczyna inaczej przeżywać ciało, seksualność, bliskość i rywalizację. Coraz większego znaczenia nabierają również pytania o własną wartość, przyszłość i miejsce w świecie.
W tym okresie mogą też ujawniać się trudności, które wcześniej były mniej widoczne. Dotychczasowe sposoby radzenia sobie mogą przestać wystarczać wobec nowych wymagań rozwojowych. Kryzys nie musi więc oznaczać, że „coś poszło nie tak” — czasem pokazuje, że młody człowiek potrzebuje wsparcia w przejściu do kolejnego etapu rozwoju.
Jak wygląda psychoterapia młodzieży?
Psychoterapia psychodynamiczna pomaga lepiej rozumieć emocje, konflikty i relacje młodego człowieka oraz to, jak wpływają one na jego funkcjonowanie. Ważne jest również uwzględnienie etapu rozwoju, sytuacji rodzinnej, relacji rówieśniczych i szkolnych oraz sposobu, w jaki nastolatek buduje swoją autonomię i tożsamość.
Terapia nie polega na „naprawianiu” nastolatka ani przywracaniu go do oczekiwań dorosłych. Jej celem jest wspieranie rozwoju, zwiększanie zdolności do rozumienia siebie, lepszego regulowania emocji, tworzenia relacji i podejmowania coraz bardziej samodzielnych decyzji.
W zależności od wieku i charakteru trudności częścią procesu mogą być również konsultacje z rodzicami. Ich celem jest lepsze rozumienie sytuacji młodego człowieka oraz wspieranie rodziny w taki sposób, który nie narusza potrzebnej nastolatkowi przestrzeni i poufności terapii.
Dobrze prowadzona psychoterapia może pomóc młodemu człowiekowi nie tylko przejść przez aktualny kryzys, ale także lepiej wykorzystać okres dorastania do budowania bardziej stabilnego poczucia siebie, większej samodzielności i dojrzalszych relacji z innymi.