PSYCHOTERAPIA MŁODZIEŻY
Okres dorastania jest czasem intensywnych zmian psychicznych, biologicznych i społecznych. Młody człowiek stopniowo oddziela się od rodziców, buduje własną tożsamość, rozwija seksualność, tworzy coraz bardziej złożone relacje z rówieśnikami i zaczyna podejmować decyzje dotyczące własnej przyszłości.
Naturalną częścią tego okresu są większa zmienność emocjonalna, potrzeba autonomii, konflikty z rodzicami, szczególna wrażliwość na ocenę innych czy poszukiwanie własnych wartości i sposobu życia. Nie każda trudność okresu dorastania oznacza zaburzenie psychiczne.
Czasem jednak wymagania związane z rozwojem przekraczają aktualne możliwości młodego człowieka. Dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestają wystarczać, a napięcie może przejawiać się w emocjach, zachowaniu, relacjach, funkcjonowaniu szkolnym lub sposobie przeżywania samego siebie.
Kiedy warto rozważyć psychoterapię?
Powodem konsultacji mogą być między innymi:
- utrzymujące się obniżenie nastroju, apatia lub utrata zainteresowań,
- nasilony lęk, napięcie, natrętne myśli lub unikanie różnych sytuacji,
- wycofanie z relacji z rówieśnikami,
- silne wahania emocjonalne i trudności w regulowaniu złości,
- konflikty z rodzicami, nauczycielami lub rówieśnikami, które zaczynają istotnie ograniczać funkcjonowanie,
- wyraźny spadek motywacji i funkcjonowania szkolnego,
- niskie poczucie własnej wartości, silny wstyd lub poczucie odrzucenia,
- trudności związane z obrazem siebie, własną tożsamością lub seksualnością,
- impulsywność i zachowania ryzykowne,
- zaburzenia odżywiania lub niepokojące zmiany w sposobie jedzenia,
- objawy psychosomatyczne, których nie wyjaśnia wystarczająco stan zdrowia fizycznego,
- trudności związane z kryzysem rodzinnym, stratą, rozwodem rodziców lub inną istotną zmianą życiową,
- doświadczenie przemocy, zaniedbania lub innych obciążających wydarzeń,
- powtarzające się poczucie pustki, braku sensu lub trudności w znalezieniu własnego miejsca w relacjach i świecie.
Konsultacja może być potrzebna także wtedy, gdy trudno jednoznacznie określić problem, ale młody człowiek lub jego rodzice widzą wyraźną zmianę w sposobie funkcjonowania.
Adolescencja – pomiędzy zależnością a autonomią
Jednym z podstawowych zadań okresu dorastania jest stopniowe przechodzenie od dziecięcej zależności do większej samodzielności. Proces ten nie przebiega jednak liniowo.
Nastolatek może jednocześnie silnie potrzebować rodziców i odrzucać ich pomoc, pragnąć bliskości i bardzo chronić własną niezależność, potrzebować akceptacji grupy i jednocześnie próbować znaleźć własną odrębność.
Zmienia się również sposób przeżywania własnego ciała, seksualności, agresji, rywalizacji i relacji z autorytetami. Coraz większego znaczenia nabierają pytania o to, kim jestem, czego chcę, jakie wartości są moje i jakim człowiekiem chciałbym się stać.
W psychoterapii psychodynamicznej trudności nastolatka rozumiemy właśnie w tym szerszym kontekście rozwojowym.
Jak wygląda psychoterapia młodzieży?
Proces zazwyczaj rozpoczyna się od konsultacji diagnostycznych. W zależności od wieku młodego człowieka i charakteru problemu obejmują one rozmowę z nastolatkiem oraz konsultację z rodzicami lub opiekunami.
Celem jest zrozumienie aktualnych trudności, historii rozwoju, funkcjonowania rodzinnego, szkolnego i rówieśniczego oraz określenie, czy psychoterapia jest właściwą formą pomocy.
W psychoterapii szczególne znaczenie ma stworzenie relacji, w której młody człowiek może stopniowo mówić o swoich emocjach, konfliktach i doświadczeniach bez konieczności spełniania oczekiwań rodziców, szkoły czy innych dorosłych.
Terapeuta pomaga rozpoznawać to, co może być dla nastolatka trudne do samodzielnego zrozumienia: sprzeczne potrzeby, silne emocje, sposób przeżywania siebie i innych oraz powtarzające się wzorce w relacjach.
Relacja z rodzicami i poufność
Psychoterapia nastolatka różni się od terapii osoby dorosłej również tym, że młody człowiek nadal pozostaje częścią systemu rodzinnego i jest w różnym stopniu zależny od rodziców.
Dlatego w części przypadków potrzebne są okresowe konsultacje z rodzicami. Ich zadaniem nie jest jednak szczegółowe relacjonowanie tego, o czym nastolatek mówi podczas terapii.
Poufność jest ważnym warunkiem powstania bezpiecznej relacji terapeutycznej i rozwoju autonomii młodego człowieka. Zakres kontaktu z rodzicami oraz zasady poufności omawiane są na początku procesu, z uwzględnieniem wieku pacjenta, charakteru problemu i kwestii bezpieczeństwa.
Co może zmienić psychoterapia?
Pierwszym efektem terapii może być zmniejszenie aktualnego cierpienia oraz poprawa funkcjonowania w szkole, rodzinie i relacjach z rówieśnikami.
Głębszym celem jest wspieranie procesów rozwojowych: bardziej stabilnego poczucia własnej tożsamości, lepszego rozumienia swoich emocji i potrzeb, większej zdolności do regulowania napięcia oraz tworzenia dojrzalszych relacji.
Psychoterapia może pomóc młodemu człowiekowi lepiej przejść od zależności do autonomii, podejmować coraz bardziej samodzielne decyzje i budować własne życie bez konieczności całkowitego odcinania się od ważnych relacji.
W Relatio psychoterapię młodzieży prowadzą psychoterapeuci posiadający doświadczenie w pracy z adolescentami. Sposób leczenia jest dostosowany zarówno do charakteru trudności, jak i do etapu rozwoju młodego człowieka.